{"id":5120,"date":"2025-10-31T21:01:40","date_gmt":"2025-10-31T21:01:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arsvitrea.pl\/?p=5120"},"modified":"2025-10-31T21:05:18","modified_gmt":"2025-10-31T21:05:18","slug":"wystawa-sztuka-witrazowa-w-prusach-dzialalnosc-pracowni-witreatorskich-w-prusach-wschodnich-przed-ii-wojna-swiatowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/2025\/10\/31\/wystawa-sztuka-witrazowa-w-prusach-dzialalnosc-pracowni-witreatorskich-w-prusach-wschodnich-przed-ii-wojna-swiatowa\/","title":{"rendered":"Wystawa „Sztuka witra\u017cowa w Prusach \u2013 dzia\u0142alno\u015b\u0107 pracowni witreatorskich w Prusach Wschodnich przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105”"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wchodz\u0105c do zamkowych mur\u00f3w Muzeum im. Wojciecha K\u0119trzy\u0144skiego, ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce czas zaczyna p\u0142yn\u0105\u0107 wolniej. Kamienne korytarze i ch\u0142odne wn\u0119trza zdaj\u0105 si\u0119 czeka\u0107, a\u017c zaja\u015bniej\u0105 kolorami dawnych szyb, a\u017c \u015bwiat\u0142o \u2013 to samo, kt\u00f3re od stuleci przenika\u0142o przez szk\u0142o witra\u017cowe \u2013 obudzi w nich histori\u0119. Wystawa \u201eSztuka witra\u017cowa w Prusach \u2013 dzia\u0142alno\u015b\u0107 pracowni witreatorskich w Prusach Wschodnich przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105\u201d, otwarta w maju 2025 roku, to wydarzenie wyj\u0105tkowe nie tylko dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w szk\u0142a artystycznego, ale dla ka\u017cdego, kto w sztuce szuka spotkania z duchowo\u015bci\u0105, rzemios\u0142em i pami\u0119ci\u0105 miejsca.<\/p>

Kuratorzy wystawy \u2013 Jakub G. Ka\u017carnowicz i Mariusz Wycz\u00f3\u0142kowski \u2013 postawili na prostot\u0119, kt\u00f3ra jednak nie jest ub\u00f3stwem, lecz pokor\u0105 wobec tematu. Ekspozycja nie prowadzi widza \u015bci\u015ble wytyczon\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105, lecz pozwala mu samemu odkrywa\u0107 poszczeg\u00f3lne w\u0105tki niczym podr\u00f3\u017cnik b\u0142\u0105dz\u0105cy po dawnych Prusach. Zaczyna si\u0119 od cz\u0119\u015bci warsztatowej \u2013 skromnej, a jednak magnetycznej. Na stole le\u017c\u0105 narz\u0119dzia witra\u017cownika: o\u0142owiane profile, szczypce, no\u017ce, kamienie do szlifowania szk\u0142a. Obok \u2013 pr\u00f3bki kolorowych tafli, kt\u00f3re w \u015bwietle reflektor\u00f3w drgaj\u0105 jak p\u0142ynny bursztyn. To zaproszenie do wej\u015bcia w \u015bwiat, gdzie \u015bwiat\u0142o jest farb\u0105, a szk\u0142o \u2013 modlitw\u0105 utrwalon\u0105 w materii.<\/p>

Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 wystawy to prawdziwa podr\u00f3\u017c przez wieki i style. Obok prezentacji znanych pracowni, takich jak Oidtmann, Peters czy Machhausen, pojawiaj\u0105 si\u0119 eksponaty mniej znanych, ale r\u00f3wnie fascynuj\u0105cych warsztat\u00f3w z Kr\u00f3lewca. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 zw\u0142aszcza oryginalne kwatery z dawnego ko\u015bcio\u0142a metodystycznego w Jerutkach \u2013 fragmenty dzie\u0142a warsztatu Krugera, kt\u00f3re po raz pierwszy mo\u017cna podziwia\u0107 w muzealnej przestrzeni. Ka\u017cdy z tych witra\u017cy opowiada histori\u0119 \u2013 nie tylko religijn\u0105, lecz tak\u017ce ludzk\u0105, o \u017cyciu codziennym, o wierze, o lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach, kt\u00f3re w szkle zostawi\u0142y sw\u00f3j \u015blad.<\/p>

Zachwyt budzi kwatera z dawnej synagogi w Mr\u0105gowie \u2013 unikat na skal\u0119 ca\u0142ego regionu, z witra\u017cowymi lufcikami montowanymi w ramach. Patrz\u0105c na ni\u0105, trudno oprze\u0107 si\u0119 my\u015bli, \u017ce to okno nie tylko przepuszcza\u0142o \u015bwiat\u0142o, lecz tak\u017ce strzeg\u0142o modlitw i s\u0142\u00f3w zapisanych w sercach ludzi, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma.<\/p>

Nie spos\u00f3b przej\u015b\u0107 oboj\u0119tnie obok witra\u017cy epitafijnych \u2013 cichych pomnik\u00f3w Wielkiej Wojny. W kwaterze z ko\u015bcio\u0142a w Mi\u0142kach \u017co\u0142nierze maszeruj\u0105 na tle zrujnowanej \u015bwi\u0105tyni \u2013 symbolu \u015bwiata, kt\u00f3ry run\u0105\u0142, lecz z kt\u00f3rego ruin narodzi\u0142a si\u0119 nowa nadzieja. Z kolei witra\u017c z Lutry, przedstawiaj\u0105cy Piet\u0119 z przestrzelonym he\u0142mem i inskrypcj\u0105 \u201eB\u0105d\u017a wierny a\u017c do \u015bmierci, a Ja ci dam koron\u0119 \u017cycia\u201d, chwyta za serce prostot\u0105 i prawd\u0105. To nie tylko dzie\u0142o sztuki \u2013 to modlitwa z\u0142o\u017cona ze szk\u0142a, o\u0142owiu i \u0142ez.<\/p>

Wystawa imponuje zakresem. Efektem kwerend przeprowadzonych przez zesp\u00f3\u0142 z Fromborka i K\u0119trzyna jest udokumentowanie zabytkowych witra\u017cy w ponad 180 ko\u015bcio\u0142ach katolickich metropolii warmi\u0144skiej, kilku \u015bwi\u0105tyniach ewangelickich, a tak\u017ce cerkwiach i dawnych synagogach. Zaskakuje te\u017c obecno\u015b\u0107 witra\u017cy w budynkach \u015bwieckich \u2013 s\u0105dach, szpitalach, szko\u0142ach czy dworcach. To przypomnienie, \u017ce witra\u017c nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie domen\u0105 sacrum, lecz ozdob\u0105 codzienno\u015bci, dowodem na to, \u017ce pi\u0119kno mo\u017ce roz\u015bwietla\u0107 ka\u017cdy dzie\u0144.<\/p>

Wystawa nie osza\u0142amia przepychem. Jej si\u0142a tkwi w nastroju \u2013 w mi\u0119kkim \u015bwietle, w refleksach szk\u0142a, w ciszy, kt\u00f3ra ka\u017ce patrze\u0107 uwa\u017cniej. Kuratorzy zrezygnowali z narracji linearnej, pozwalaj\u0105c zwiedzaj\u0105cym samodzielnie tworzy\u0107 w\u0142asne \u015bcie\u017cki interpretacji. Ka\u017cdy z eksponat\u00f3w staje si\u0119 w\u00f3wczas przystankiem w osobistej podr\u00f3\u017cy przez histori\u0119 Prus \u2013 krainy, gdzie \u015bwiat\u0142o zawsze mia\u0142o co\u015b do powiedzenia.<\/p>

\u201eSztuka witra\u017cowa w Prusach\u201d to wydarzenie, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 zapisze si\u0119 w historii polskiej muzealistyki. Z jednej strony \u2013 to solidna praca badawcza i dokumentacyjna, pokazuj\u0105ca skal\u0119 dziedzictwa witra\u017cowego Warmii i Mazur. Z drugiej \u2013 to poetyckie spotkanie z materi\u0105, kt\u00f3ra nieustannie zachwyca. Wychodz\u0105c z muzeum, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce ka\u017cdy promie\u0144 \u015bwiat\u0142a padaj\u0105cy na ceg\u0142y zamku niesie w sobie echo tych witra\u017cy \u2013 jakby K\u0119trzyn sam sta\u0142 si\u0119 jednym wielkim oknem wype\u0142nionym pami\u0119ci\u0105.<\/p>

Autorem zdj\u0119\u0107 jest Robert Zakrzewski<\/strong><\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wchodz\u0105c do zamkowych mur\u00f3w Muzeum im. Wojciecha K\u0119trzy\u0144skiego, ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce czas zaczyna p\u0142yn\u0105\u0107 wolniej. Kamienne korytarze i ch\u0142odne wn\u0119trza zdaj\u0105 si\u0119 czeka\u0107, a\u017c zaja\u015bniej\u0105 kolorami dawnych szyb, a\u017c \u015bwiat\u0142o \u2013 to samo, kt\u00f3re od stuleci przenika\u0142o przez szk\u0142o witra\u017cowe \u2013 obudzi w nich histori\u0119. Wystawa \u201eSztuka witra\u017cowa w Prusach \u2013 dzia\u0142alno\u015b\u0107 pracowni witreatorskich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5127,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-5120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5120"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5133,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5120\/revisions\/5133"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}