W dniu\u00a028 stycznia 2025 roku\u00a0o godzinie\u00a017:30\u00a0w\u00a0Muzeum Archidiecezji Warszawskiej\u00a0odby\u0142 si\u0119 wyk\u0142ad towarzysz\u0105cy wystawie \u201e\u015awiat\u0142em malowanie. Witra\u017ce i mozaiki Krakowskiego Zak\u0142adu S.G. \u017bele\u0144ski (1902-1952)\u201d. Wyk\u0142ad wyg\u0142osi\u0142a\u00a0Danuta Czapczy\u0144ska-Kleszczy\u0144ska, kuratorka wystawy, badaczka i znawczyni sztuki witra\u017cowej, kt\u00f3rej prace przyczyni\u0142y si\u0119 do ochrony i popularyzacji tego unikalnego elementu polskiego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n
Wyk\u0142ad po\u015bwi\u0119cony by\u0142 postaci\u00a0Izy z Madeyskich \u017bele\u0144skiej\u00a0(1878-1956), nazywanej \u201eurocz\u0105 Izi\u0105\u201d, kt\u00f3ra odegra\u0142a znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w historii krakowskiego Zak\u0142adu Witra\u017cy S.G. \u017bele\u0144ski. Danuta Czapczy\u0144ska-Kleszczy\u0144ska przedstawi\u0142a \u017cycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Izy, ukazuj\u0105c j\u0105 nie tylko jako kobiet\u0119 o niezwyk\u0142ej urodzie i wdzi\u0119ku, ale tak\u017ce jako \u201edzieln\u0105 niewiast\u0119\u201d, kt\u00f3ra w trudnych czasach przej\u0119\u0142a zarz\u0105dzanie zak\u0142adem po \u015bmierci m\u0119\u017ca,\u00a0Stanis\u0142awa Gabriela \u017bele\u0144skiego, i przyczyni\u0142a si\u0119 do jego rozwoju.<\/p>\n
Iza Madeyska\u00a0urodzi\u0142a si\u0119\u00a05 lutego 1878 roku\u00a0we Lwowie, w rodzinie o bogatych tradycjach artystycznych i spo\u0142ecznych. Jej ojciec,\u00a0Marceli Madeyski, by\u0142 znanym prawnikiem, politykiem i kompozytorem, a tak\u017ce filantropem i spo\u0142ecznikiem. Wychowana w atmosferze szacunku dla sztuki i kultury, Iza od najm\u0142odszych lat rozwija\u0142a swoje talenty artystyczne, szczeg\u00f3lnie w dziedzinie koronkarstwa i rysunku. Po kr\u00f3tkiej nauce w\u00a0Pa\u0144stwowej Szkole Przemys\u0142owej we Lwowie, gdzie zdobywa\u0142a umiej\u0119tno\u015bci w zakresie rzemios\u0142a artystycznego, Iza wysz\u0142a za m\u0105\u017c za\u00a0Stanis\u0142awa Gabriela \u017bele\u0144skiego, syna znanego kompozytora\u00a0W\u0142adys\u0142awa \u017bele\u0144skiego.<\/p>\n
Po \u015bmierci m\u0119\u017ca w 1914 roku, Iza przej\u0119\u0142a zarz\u0105dzanie\u00a0Krakowskim Zak\u0142adem Witra\u017cy S.G. \u017bele\u0144ski, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cony zosta\u0142 w 1902 roku. Pomimo trudno\u015bci zwi\u0105zanych z I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i p\u00f3\u017aniejszymi zawirowaniami historycznymi, Iza z powodzeniem prowadzi\u0142a zak\u0142ad, rozwijaj\u0105c go i wprowadzaj\u0105c nowe techniki oraz projekty. Jej determinacja i zmys\u0142 artystyczny pozwoli\u0142y zak\u0142adowi przetrwa\u0107 trudne czasy i kontynuowa\u0107 tradycj\u0119 tworzenia pi\u0119knych witra\u017cy i mozaik, kt\u00f3re zdobi\u0142y ko\u015bcio\u0142y, pa\u0142ace i budynki publiczne w ca\u0142ej Polsce.<\/p>\n
W trakcie wyk\u0142adu Danuta Czapczy\u0144ska-Kleszczy\u0144ska podkre\u015bli\u0142a, \u017ce Iza \u017bele\u0144ska by\u0142a nie tylko zarz\u0105dczyni\u0105, ale tak\u017ce aktywn\u0105 uczestniczk\u0105 \u017cycia kulturalnego Krakowa. Jej dom by\u0142 miejscem spotka\u0144 artyst\u00f3w, muzyk\u00f3w i intelektualist\u00f3w, a ona sama cieszy\u0142a si\u0119 szacunkiem i uznaniem w \u015brodowisku. Wyk\u0142adowczyni zwr\u00f3ci\u0142a r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na wp\u0142yw, jaki Iza mia\u0142a na rozw\u00f3j sztuki witra\u017cowej w Polsce, podkre\u015blaj\u0105c jej wk\u0142ad w zachowanie tradycji rzemios\u0142a artystycznego.<\/p>\n
Podczas wyk\u0142adu Pani Danuta zaprezentowa\u0142a m.in. fotografi\u0119 z Narodowego Archiwum Cyfrowego, na kt\u00f3rej wida\u0107 Iz\u0119 \u017bele\u0144sk\u0105 wraz z synem Adamem w pracowni szklarskiej w 1936 roku. Zdj\u0119cie to symbolizuje nie tylko rodzinne zaanga\u017cowanie w dzia\u0142alno\u015b\u0107 zak\u0142adu, ale tak\u017ce ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tradycji artystycznej, kt\u00f3r\u0105 Iza piel\u0119gnowa\u0142a przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n
W spotkaniu uczestniczy\u0142o oko\u0142o 30 os\u00f3b, co nale\u017cy uzna\u0107 za wielki sukces, kt\u00f3re z zainteresowaniem wys\u0142ucha\u0142y opowie\u015bci o \u017cyciu i dokonaniach Izy \u017bele\u0144skiej. Wyk\u0142ad Danuty Czapczy\u0144skiej-Kleszczy\u0144skiej by\u0142 nie tylko cennym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o historii polskiej sztuki witra\u017cowej, ale tak\u017ce inspiracj\u0105 do dalszego zg\u0142\u0119biania dziedzictwa kulturowego, kt\u00f3re pozostawi\u0142y po sobie takie postaci jak Iza z Madeyskich \u017bele\u0144ska.<\/p>\n
Wystawa \u201e\u015awiat\u0142em malowanie\u201d oraz towarzysz\u0105ce jej wyk\u0142ady stanowi\u0105 wa\u017cny element promocji i ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, a posta\u0107 Izy \u017bele\u0144skiej przypomina o roli kobiet w historii sztuki i rzemios\u0142a artystycznego.<\/p>\n