{"id":4824,"date":"2024-08-19T14:00:18","date_gmt":"2024-08-19T14:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/arsvitrea.pl\/?p=4824"},"modified":"2024-08-19T14:00:18","modified_gmt":"2024-08-19T14:00:18","slug":"zywy-krzyz-alegoria-starego-i-nowego-testamentu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/2024\/08\/19\/zywy-krzyz-alegoria-starego-i-nowego-testamentu\/","title":{"rendered":"\u017bywy Krzy\u017c – alegoria Starego i Nowego Testamentu"},"content":{"rendered":"

Dwa lata temu podczas XI Konferencji Naukowej Stowarzyszenia Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Witra\u017cy Ars Vitrea Polona w Lidzbarku Warmi\u0144skim ks. prof. Ryszard Knapi\u0144ski<\/strong> wyg\u0142osi\u0142 zajmuj\u0105cy referat na temat przedstawienia \u017bywego Krzy\u017ca, co w kolejnych dekadach i stuleciach natchn\u0119\u0142o nie jednego artyst\u0119. W tym roku w dniach 18-20 pa\u017adziernika 2024 r. ks.prof. zapowiedzia\u0142 nie mniej interesuj\u0105cy referat podczas XII konferencji na Uniwersytecie Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu (szczeg\u00f3\u0142y na www.arsvitrea.pl).<\/p>\n

Sebastiano Filippi, znany jako Bastianino, to malarz pochodz\u0105cy z Ferrary, kt\u00f3ry w wieku oko\u0142o 30 lat stworzy\u0142 monumentalny obraz o\u0142tarzowy zatytu\u0142owany \u201e\u017bywy krzy\u017c\u201d. Dzie\u0142o to powsta\u0142o oko\u0142o 1565-1570 roku i zdobi\u0142o ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny \u015bw. Katarzyny M\u0119czennicy w Ferrarze. Obraz, znany r\u00f3wnie\u017c jako \u201eAlegoria Starego i Nowego Testamentu\u201d, jest wyrazistym przedstawieniem katolickiej doktryny z okresu po Soborze Trydenckim.<\/p>\n

Centralnym elementem obrazu jest krzy\u017c, kt\u00f3ry dzieli kompozycj\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci: \u015bwiat\u0142a po prawej stronie i mroku po lewej.<\/h3>\n

Krzy\u017c si\u0119ga od ziemi do nieba, a na jego zako\u0144czeniach widoczne s\u0105 symboliczne ramiona, nadaj\u0105ce kompozycji alegoryczne znaczenie. Na szczycie obrazu wida\u0107 Raj \u2013 otoczony murami i ufortyfikowany \u2013 z kt\u00f3rego B\u00f3g Ojciec b\u0142ogos\u0142awi ca\u0142emu dzie\u0142u Zbawienia. Towarzysz\u0105 Mu dwa ch\u00f3ry anio\u0142\u00f3w: jeden muzykuj\u0105cy, a drugi strzeg\u0105cy zamkni\u0119tej bramy raju. Tr\u00f3jk\u0105t symbolizuj\u0105cy Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 otacza g\u0142ow\u0119 Boga Ojca, a na jego wierzcho\u0142kach widniej\u0105 litery P, F, i S oznaczaj\u0105ce Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\n

Z poprzecznej belki krzy\u017ca po prawej stronie (z heraldycznego punktu widzenia) wy\u0142ania si\u0119 rami\u0119 trzymaj\u0105ce klucz skierowany ku g\u00f3rze, symbolizuj\u0105cy drog\u0119 do nieba, z kt\u00f3rym zwi\u0105zane jest proroctwo Izajasza. Natomiast po przeciwnej stronie znajduje si\u0119 rami\u0119 z kluczem skierowanym ku zamkni\u0119tej bramie raju, nawi\u0105zuj\u0105ce do Ksi\u0119gi Apokalipsy.<\/p>\n

Obok krzy\u017ca przedstawione s\u0105 dwie personifikacje: Eklezja (Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusa) po prawej stronie oraz Synagoga po lewej. Eklezja zasiada na ob\u0142oku, trzymaj\u0105c symbole w\u0142adzy nad \u015bwiatem, a nad jej g\u0142ow\u0105 unosi si\u0119 korona podtrzymywana przez rami\u0119 wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z krzy\u017ca. Strumie\u0144 krwi i wody wyp\u0142ywaj\u0105cy z boku Chrystusa dzieli si\u0119 na trzy strugi, symbolizuj\u0105ce trzy sakramenty Ko\u015bcio\u0142a: Chrzest, Pokut\u0119 i Eucharysti\u0119.<\/p>\n

Synagoga, przeciwnie, ma przes\u0142oni\u0119te oczy, trzyma z\u0142amane ber\u0142o, a jej korona spada z g\u0142owy. Nad ni\u0105, na mrocznym tle, widnieje napis z Ksi\u0119gi Lamentacji Jeremiasza, kt\u00f3ry m\u00f3wi o upadku i grzechu. U do\u0142u obrazu, w piekielnej czelu\u015bci, Bastianino umie\u015bci\u0142 rogatego diab\u0142a, symbolizuj\u0105cego pot\u0119pienie. Pod o\u0142tarzem wida\u0107 uchylone bramy czy\u015b\u0107ca, z kt\u00f3rych wychodz\u0105 uwolnieni przez Ofiar\u0119 Chrystusa sprawiedliwi ojcowie Starego Testamentu.<\/p>\n

Po lewej stronie, tam gdzie znajduje si\u0119 Eklezja, mo\u017cna dostrzec \u015bw. Paw\u0142a nauczaj\u0105cego ludy, co jest odniesieniem do jego przem\u00f3wienia na ate\u0144skim areopagu. Z kolei po prawej stronie, gdzie znajduje si\u0119 Synagoga, widzimy ruiny zniszczonej \u015bwi\u0105tyni Salomona, przedstawione na tle ponurego, zachmurzonego nieba. Malarz celowo skontrastowa\u0142 wygl\u0105d nieba po obu stronach krzy\u017ca: po stronie Eklezji jest jasne i otwarte, a po stronie Synagogi \u2013 mroczne i przygn\u0119biaj\u0105ce.<\/p>\n

Obraz Bastianino jest bogaty w symbole i alegorie, kt\u00f3re maj\u0105 na celu ukazanie z\u0142o\u017cono\u015bci i g\u0142\u0119bi katolickiej wiary, \u0142\u0105cz\u0105c w jednym dziele Stary i Nowy Testament oraz mistyk\u0119 Krzy\u017ca. To dzie\u0142o sztuki nie tylko zachwyca swoj\u0105 form\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c stanowi g\u0142\u0119bok\u0105 refleksj\u0119 teologiczn\u0105 nad zbawieniem, grzechem i nadziej\u0105 na \u017cycie wieczne.<\/p>\n

Zapraszamy do Torunia w dniach 18-20 pa\u017adziernika 2024 r. na Wydzia\u0142 Sztuk Pi\u0119knych do sali Tymona. Ks. prof. Ryszard Knapi\u0144ski\u00a0 wyg\u0142osi referat pierwszego dnia 18 pa\u017adziernika 2024 r.<\/h3>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dwa lata temu podczas XI Konferencji Naukowej Stowarzyszenia Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Witra\u017cy Ars Vitrea Polona w Lidzbarku Warmi\u0144skim ks. prof. Ryszard Knapi\u0144ski wyg\u0142osi\u0142 zajmuj\u0105cy referat na temat przedstawienia \u017bywego Krzy\u017ca, co w kolejnych dekadach i stuleciach natchn\u0119\u0142o nie jednego artyst\u0119. W tym roku w dniach 18-20 pa\u017adziernika 2024 r. ks.prof. zapowiedzia\u0142 nie mniej interesuj\u0105cy referat podczas XII […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4827,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[33,35,160,159,158,79],"class_list":["post-4824","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-konferencja-avp","tag-konferencja-naukowa","tag-konferencja-naukowa-torun","tag-ryszard-knapinski","tag-umk","tag-wydzial-sztuk-pieknych-umk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4824"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4829,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4824\/revisions\/4829"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arsvitrea.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}